Güncel magazin haber siteniz Ayaklı Gazete

SEFERİHİSAR, KEMANLARIYLA ÜNLÜ İTALYA'NIN CREMONA KENTİNE RAKİP OLUYOR!..

SEFERİHİSAR, KEMANLARIYLA ÜNLÜ İTALYA'NIN CREMONA KENTİNE RAKİP OLUYOR!..

SEFERİHİSAR, KEMANLARIYLA ÜNLÜ İTALYA'NIN CREMONA KENTİNE RAKİP OLUYOR!..

1500’lerin başında İtalya’da ortaya çıkan kemanın, ortaçağa ait iki enstrümanın birleşmesinden ortaya çıktığı varsayılmaktadır; Fiddle, vielle ya da fiedel ve Rönesans ‘lira da braccio’ (kemana benzer eşiksiz ve tuşesiz enstrüman) olarak adlandırılan rebec. Ayrıca, direkt soyu olmasa da, Avrupa’da kemandan önce var olan, ağaçtan yapılmış 6 yaylı enstrüman olan viol, 200 yıla yakın kenarlarından oyulmuştur.

En eski önemli keman yapımcıları, Kuzey İtalyan Gasparo da Salo [1540-1609], Bresci’dan Giovanni Maggini [1579-c. 1630] ve Cremona’dan Andrea Amati [c.1520-c. 1611]’dir. Keman yapım sanatı, 17. yüzyıl ve 18. yüzyıl başlarında, İtalya Cremona’dan Antonio Stradivari, Giuseppe Guarneri ve Avusturyalı Jacob Stainer’ın atölyelerinde emsalsiz sanatsal bir zirveye ulaştı.

Yukarıdaki ALINTI metinden de anlaşılacağı üzere dünyanın en önemli enstrümanlarının başında gelen kemanın en iyileri, İtalya’nın Kuzey’indeki Cremona denilen bölgede yaşayan aileler tarafından yapılan kemanlardır. Stradivari ve Guarneri de bunların en önemlileridir.

Gelelim bize, yani Türkiye’ye… Bir enstrüman olarak keman, Avrupalıysa, ud da bir o kadar bizim enstrümanımız.

Kimi kaynaklarda udu Farabi’nin icat ettiği söylenir ancak Farabi’den çok önce minyatür ve kabartmalarda ud ve benzeri çalgılar bulunur. Farabi’nin mucit olarak algılanmasının esas sebebi uda hakim bir müzisyen olması ve uda getirdiği akort sistemidir. Döneminde ud hakkında en kapsamlı bilgiyi verenlerden biri olan Farabi, o döneme kadar 4 telli bir saz olan uda 5. teli eklemiştir. Ud için İbni Sina (980/1037) Kitabu'ş Şifa adlı eserinde en meşhur aletlerden biri olduğunu söyler. Akordu ve ses aralıkları gibi teknik bilgileri, şekillerle anlatır. 10. yüzyılda İhvan-ı Safa risalelerinde musiki aletlerinden bahsedilirken bunların en güzel olanının ud olduğu belirtilir. 

Bir üst paragraftaki alıntıda ismi geçen ve udu icat ettiği yazılan Farabi yani Avrupalıların tanıdığı ismiyle Alparabius’un Fars veya Türk kökenli olduğu sanılmaktadır. Sonuç olarak ud için bir Türk enstrümanı demek hiç de yanlış olmaz.

Avrupa’da keman, Ortadoğu’da ud!.. Tüm Arap yarımadasında bilinen, tanınan, sevilen ve en çok çalınan enstrüman olan ud, Türkiye’de de en önemli enstrümanların başında gelir ki; Geçmişten günümüze ülkemizde Yorgo Bacanos, Udi Hrant, Nevres Bey, Şerif Muhittin Targan, Cinuçen Tanrıkorur, Necati Çelik, Mehmet Emin Bitmez, Yurdal Tokcan gibi önemli virtüözler tarafından icra edilen, bu coğrafyayı temsil eden ud; dünya müziğine açılan dikkat çekici bir enstrüman olmuştur.

Ortadoğu erkeklerinin müziğe ve enstrüman çalmaya olan merakları da bilinen bir gerçektir. Araplar, kendini kanıtlamış markadaki udlara hatırı sayılır paralar vererek satın almaktadırlar. Hatta bazı Arap ülkelerinde ud resmen o ülkenin resmi enstrümanı denebilir. Bir yerde okumuştum, futbol maçı izlemeye giden Araplar, stadyum girişlerindeki tezgahlardan ud satın alıp, tribünde ud çalarak takımlarını desteklerlermiş. Takımları yenilince de sinirden satın aldıkları udları kırar, parçalar, bir sonraki maçta başka ud alırlarmış. Hatta bir dönem Türkiye’den yüz binlerce ud bu amaçla yapılarak, oralara satılmış, gönderilmiş.

Yıllar içinde iyiden iyiye gelişen ud sektöründe Türkiye’de başı çeken bir marka var ve bu marka Arap Yarımadası olduğu kadar, dünyanın her yerine ud satarak, hem markasını hem de o marka altında yaptığı udların kalitesini tüm dünyaya kanıtlamış durumda. Evet Faruk Türünz udlarından bahsediyorum.

Faruk Türünz Ud Atölyesi Seferihisar Belediyesi'nde

Son olarak Bostancı'da faaliyet gösteren Faruk Türünz Ud Atölyesinde, dünyanın en ünlü udları yapılıyor desem abartmış olmam. Dünyaca ünlü udilerin ilk tercihi olan Faruk Türünz udlarının yapımında çalışan ustalar, şimdilerde ud yapım işini çok farklı bir boyuta taşımanın heyecanı içindeler.

Yazımın başında değindiğim İtalya’nın Kuzeyi’ndeki Cremona bölgesinde nasıl ki dünyanın en ünlü kemanları, yüzyıllardır o bölgede yaşayan ve keman yapım mesleğini kuşaktan kuşağa aktaran aileler tarafından yapılıyor, yakında bizde de dünyaya nam salan udlar (Faruk Türünz) İzmir’in Seferihisar bölgesinde oluşturacak bir ud köyünde yapılmaya başlanacak!.. 

Mustafa Faruk Türünz

Faruk Türünz atölyesinden Ali Ağrı’nın önderliğinde oluşturulan ve gün geçtikçe de geliştirilen proje kapsamında Seferihisar Belediyesi ile hemen her konuda anlaşıldı ve ud köyünün kurulması için ilk adımlar atıldı. 

Faruk Türünz Ud Atölyesi Ekibi

Seferihisar’da kurulacak ud köyüne İstanbul’daki Faruk Türünz Ud Atölyesi çalışanları, bütün hayatlarını geride bırakarak ve ailelerini de yanına alarak bu köye yerleşecek ve bu köyde hem yeni bir yaşam kuracak, hem de köydeki atölyelerde ud yapım işlerini başka bir boyuta taşıyacaklar. Yurt dışında olduğu gibi yılın her dönemi ziyaretçilere açık olacak olan bu ud köyünde yılda bir kez, belirlenen günler arasında müzik festivali düzenlenecek ve Seferihisar, dünyaca ünlü enstrümanların buluşma noktası olacak. İlk etapta Faruk Türünz Atölyesi çalışanlarının ön ayak olacağı ve kuracağı bu köye, hemen sonrasında bu mesleğe gönül vermek isteyenler de dahil edilebilecek, böylece ud luthierliği mesleği hem ölümsüzleşecek hem de Seferihisar’da kurulacak ud köyüyle birlikte cazibe merkezi haline gelecek.

Faruk Türünz Ud Atölyesi - THE WOODSTOCK INVITATIONAL LUTHIERS SHOWCASE 2015

Doğrusunu söylemek gerekirse İtalya’daki Cremona bölgesinde Stadivarius gibi dünyaca ünlü kemanların çıkmasından ve ailenin nesilden nesile keman yapım işini devam ettirmesinden sonra, Seferihisar’da gelişen bu ud köyü projesi beni ilk duyduğum andan itibaren çok heyecanlandırdı. Umarım her şey yolunda gider ve İzmir Seferihisar’daki bu ud köyü, bir an önce kurulur. Bu projeyi düşünen, hayata geçirmeye niyetlenen, projeye destek olan ve bundan sonra olacak herkese de şimdiden sonsuz teşekkür ediyorum. 
 

Faruk Türünz Ud Atölyesi - İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Bised Salonu 2010

ayakli_gazete_2016_anketleri